Tặng Chị Bạch Yến và Diễn đàn Nước Nga trong tôi!
ĐẠI TÁ WOLODYJOWSKI
Tiểu thuyết của HENRYKZ SIENKIEWICZ Kịch bản JERZY LUTOWSKI và JERZY HOFFMAN
Các diễn viên TADEUSZ LOMNICKI - Đại tá Michal Wolodyjowski
MAGDALENA ZAWADZKA - Basia MIECZYSLAW PAWLIKOWSKI - Onufry Zagloba
HANKA BIELICKA - Makowiecka BARBARA BRYLSKA - Krzysia Drohojowska IRENA KAREL - Bá tước tiểu thư Eva Nowowiejska
JAN NOWICKI - Ketling Hassling của Elgin DANIEL OLBRYCHSKI - Azja Tuhaj-Bejowicz MAREK PEREPECZKO - Adam Nowowiejski
MARIUSZ DMOCHOWSKI - Hetman Sobieski WłADYSłAW HAǸCZA - Bá tước Nowowiejski GUSTAW LUTKIEWICZ - Lusnia
TADEUSZ SCHMIDT - Snitko ANDRZEJ SZCZEPKOWSKI - Tổng Giám mục Lanckoroński LEONARD ANDRZEJEWSKI - Halim
BOGUSZ BILEWSKI - Officer WIKTOR GROTOWICZ - Công tước Potocki TADEUSZ KOSUDARSKI - Nobleman ANDRZEJ PIĄTKOWSKI - Turk
và các diễn viên khác
Âm nhạc ANDREJ MARKOWSKI
Đạo diễn JERZY HOFFMAN
- Eva!...
... cậu yêu Azya phải không?
... Sao? Có đúng vậy không?
- Mình không biết nữa. - Cậu không nói không, nghĩa là cậu yêu anh ấy!
- Có gì phải thận trọng đâu? Khi gặp Michael mình là người nói yêu anh ấy trước đấy.
- Yêu có gì xấu đâu!?...
... Mình biết các cậu thực lòng yêu thương nhau...
... Chuyện thế nào kể mình nghe được không?
- Anh ấy nói yêu mình trong nhà kho.
- Thật thế à? Sau đó thì sao nữa?
- Sau đó,... anh ấy ôm mình... và bắt đầu hôn.
- Vậy cậu đã làm gì? - Không hiểu sao mình đã hét lên.
- Vậy là cậu sợ,... rồi cậu yêu anh ấy....
... Sau đó thì sao nữa?
- Cha đến,... đánh anh ấy rồi cha đánh cả mình nữa.
... Rồi cha lại đánh tiếp làm anh ấy không thể đi lại trong hai tuần.
- Hãy để mình, mọi việc sẽ ổn thôi!...
... Cậu sẽ không đi Hashkov với cha cậu nữa, ở lại đây cậu sẽ được gần gũi với Azya.
... Anh ta sẽ đưa cậu đến Hashkov sau và sẽ tránh được cha cậu.
- Cha không đồng ý đâu!
- Ông sẽ đồng ý! Bây giờ ông đã biết Azya mang dòng máu Hoàng tộc...
... Mình nghĩ là... mình sẽ đi cùng cậu đến gặp và cầu xin cha cậu.
- Basia!
- Có tin gì không?
- Thưa có ạ! Tôi chỉ được phép thuật lại mọi thứ bằng lời mà không có thư ạ.
- Đứng dậy nói đi!
- Chiến tranh là chắc chắn. Ngài cần nhanh chóng di chuyển đến Adrianople trước mùa xuân.
- Có phải Khan chỉ huy? - Vâng!...
... Ông ấy sẽ vượt thảo nguyên, mọi trở ngại để tiếp cận Kamenets.
- Halim! Ngươi xứng đáng được chào đón ở nhà ta...
... vì những tin tốt lành này.
- Có chuyện gì vậy?
- Đã hai tuần từ lúc cha nổi giận không thấy Azya nói gì...
... Có lúc nhìn anh chỉ thấy đôi mắt rất hoang dã, mình không biết đó là yêu hay ghét nữa!?
- Có gì đâu! Đó là anh ấy đang quá yêu cậu.
- Ngài không thể dành được cô ấy từ ông ta! Thưa Effendi...
... Bên cạnh ông ấy còn nhiều tay kiếm trung thành và...
... ông ấy là tay kiếm rất mạnh mẽ... - Câm!... Đồ chó!
- Ai đó?
- Tôi đây!... Tôi vào được không?
- Tôi muốn nói chuyện với anh.
- Ngồi đi chứ...
- Anh biết vì sao tôi đến đây không?
- Không, không biết!
- Có lúc chúng ta có một tình yêu im lặng ẩn nấp trong tim mình..
... và e ngại phải thổ lộ nó...
... anh hiểu không?
- Cô đã biết những gì? Và định nói về điều gì đây?
- Tôi đã giữ Eva ở lại không đi cùng Lão Bá tước và Adam để các bạn có cơ hội gần nhau nhiều hơn.
- Vâng, tôi hiểu!
- Nhưng anh cần hiểu hơn là anh phải nói với cô ấy về tình yêu của anh.
- Tôi không muốn cô ấy đi Hashkov cùng cha. Biết anh sắp đến đó tôi định cùng anh và Eva đi, tôi sẽ gặp Lão Bá tước...
... để nói giúp cho hai người.
- Hãy đến với chúng tôi, ơi người bạn duyên dáng!
- Anh thực sự yêu Eva đến thế sao?
- Cho đến chết! Yêu đến chết!
- Eva cũng quá yêu anh!
- Sau đêm đen, rồi Thánh Allah cũng sẽ gửi ánh sáng đến thế gian!..
... và sai khiến mặt trời mọc lên từ phía biển.
- Trong hai tuần nữa thôi, cô ấy sẽ thuộc về ta!... ... mãi mãi.
- Hỡi Con trai Tuhay Bey quyền lực, hùng mạnh và vô địch!
- Halim, ngươi phải đi ngay hôm nay...
... báo họ cho quân áp sát biên giới quấy rối bọn Ba Lan...
... ở Yampoi và Rashkov ta sẽ trực tiếp đuổi theo và thanh toán chúng.
... Ta muốn tạo con đường thông... để quân đội dễ dàng tiến quân.
- Michael? - Gì vậy em?
- Anh biết không? Azya yêu Eva, bọn họ yêu điên cuồng. - Thật thế sao?
- Michael! Anh còn yêu em như buổi ban đầu chứ?
- Ôi Chúa của tôi!...
... Tình yêu của tôi.
- Còn gì đây?
- Michael! - Sao?
- Mấy hôm nữa Azya sẽ đưa Eva đi Rashkov?! - Anh biết!
- Michael!... Cho em đi với bọn họ nhé?
- Sao lại thế? Thôi xóa bỏ ý nghĩ ấy đi.
- Michael - Em sẽ ...
- Em sẽ...
- Chúa chúc lành cho chuyến đi.
- Tạm biệt! Basia.
- Đội cảnh giới phát hiện bước chân ngựa trong tuyết!...
... con nghĩ bọn Tartar lợi dụng mùa đông để chuyển quân con phải đi tuần tra ít ngày cha ạ.
- Cha nên đi với con, nhưng Eva cùng cô Wolodyjowska đang trên đường đến.
- Cha yên tâm, không khó khăn gì với họ khi đi cùng với Azya. - Vậy cha nên làm gì?
... Cha không cần nhận xét ấy! - Cha!
- Chúa ban phúc cho con đi nhanh về.
- Đi bình an, con trai.
- Đàn ông họ đều như thế. Michael còn không nhìn tôi khi anh ấy làm nhiệm vụ. Nếu yêu một người lính, Azya có thể là tốt nhất?!
- Đã ba ngày từ khi đi, Azya không nói câu gì...
... thậm chí còn không dành thời gian cho mình khi nghỉ dọc đường.
- Anh biết đấy, anh nên nói chuyện với Eva.
- Tôi bận quan tâm đến những người lính.
- Tất nhiên! Nhưng đã gần Rashkov, và trước khi thưa với Lão Bá tước, anh nên nói chuyện với Eva.
- Nói.
- Họ đã đi, chỉ để lại rất ít.
- Ông già hiện ở đâu? - Ông đang ở Rashkov!
- Biến đi!
- Quân đội không ở Mohilov!...
... Không có gì ở Yampol!...
... Còn Rashkov thì bỏ ngỏ!
- Ta là Thiên Chúa duy nhất! - Azya, anh đang nói gì thế?
- Hãy nói một lời, và tôi sẽ đặt Akkerman dưới chân của em!...
... cùng tất cả những kẻ đang lang thang khắp các thảo nguyên...
... Em thậm chí không biết rằng, em là người duy nhất tôi yêu!...
... Từ bây giờ em là của tôi, và không ai có thể lấy em ra khỏi tôi nữa!
- Không!...
- Tôi!...
- Không!...
- Effendi!
- Ôi, Chủ nhân!
- Chuyện gì đã xảy ra?
- Đuổi theo!...
... Mang cô ta trở lại bất kể sống, chết!
- Ôi! Ta không thể đứng,... ta không đứng lên được!
- Chúng ta rơi vào tay kẻ nào đây?... Ta hỏi, kẻ nào dám bắt ta đây?
- Ta đây! Con trai của Tuhay Bey!... Azya!...
- Azya?!
- Người mà ông đã nuôi...
... và tấm lưng đã bị rập nát, đầy máu me dưới bàn tay ông!
- Tên phản bội! Dám động vào ta!...
... Ta sẽ trả mối thù này! Và con trai ta nữa!
- Cả một Bá tước tiểu thư ư? Vì cô ta mà ông đã đánh tôi đấy!...
... bây giờ tôi sẽ ném cô ta cho đám lính tráng!
- Azya! Azya! Tôi vẫn hằng yêu anh kia mà!
- Azya!... Azya!
- Cha ơi!
- Azya!...
... Thằng chó!
- Azya!... Không!
Tất cả những gì tôi để lại bây giờ,...
... là để trả thù cho cái chết của cha tôi và sự tủi nhục của em gái tôi...
... Sau cái chết của cha và em tôi, Liki Tartar đã lui về đất của chúng. Tôi cũng đã lần theo...
... Ở đất Thổ, tôi sẽ ẩn mình và chờ cơ hội...
... Mùa xuân đến, chiến tranh chắc chắn sẽ nổ ra...
... nguy hiểm là Lipki Tartar quá thông thuộc đường xá và hệ thống phòng thủ...
... nó sẽ đi hàng đầu trong đội ngũ các lực lượng của Sultan...
... Trên đất nước của bọn chúng, chúng sẽ mất cảnh giác...
... tôi sẽ có được con trai Tuhay Bey, hoặc tôi sẽ chết trên đất bọn Thổ...
... Chúa chúc lành cho các bạn!...
...Nowowiejski.
- Tắt lửa đi!
- Tắt lửa!
- Tắt hết lửa đi!
- Thưa Chỉ huy, chúng đang đến!?
- Chỉ một nhóm nhỏ!?... Dồn ngựa về phía đồng cỏ!... Hiểu rồi!...
... Ban ngày nắng nóng?!... Chúng chỉ hành quân ban đêm!
- Lipki Tartar! - Chắc không?
- Chắc chắn!
- Chào người bạn! Hãy nói hoặc để ta tiễn bạn xuống địa ngục với đôi chân đã nướng chín.
- Tôi nói! Xin nói những điều tôi biết.
- Con Tuhay Bey đang ở đâu? - Cách đây chừng một dặm.
- Có nhiều người ở đó không? - Gần 600!
- Nói dối hả? - Không dám! Ông ta không có nhiều hơn thế...
... Lều của Murza cắm cờ trên nóc, dễ nhận.
- Trong lều có phụ nữ nào nó mang theo không!...
... Có nghe ta hỏi không?
- Nói mau!
- Tôi sẽ nói!... Tôi không có tội!... Tôi chỉ làm theo lệnh!
- Nói!
- Thưa,... Murza đã mang em gái ông ấy cho... đám lính rồi.
- Chạy mau!
- Cái gì!
- Ồ! Người anh em,... thời gian của người anh em đã hết!
- Với những điều đã làm,... mày phải chết trong đau đớn.
- Bắt đầu đi!
- Bắt đầu từ từ thôi!...
... Từ từ!
- Chết ư?
- Cho ngựa dừng lại!...
- Dựng lên!... Dựng nó lên!
- Bây giờ mày sẽ xuống địa ngục, anh em nướng nó một lúc đã nào.
- Lạy Chúa Ki-tô! Anh ấy đi vào chỗ chết?! Phía đó chỉ toàn là bọn Thổ!
- Bên Thiên Chúa! Xin cho anh ấy yên nghỉ đời đời, Chúa ôi!
- Bạn có thể đi!
... Lệnh cho toàn đơn vị cảnh giác, sẵn sàng vào vị trí phòng thủ.
- Không có hy vọng hòa bình nữa?!...
... Toàn bộ lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ đang áp sát biên giới...
... Với cô ấy cậu định sao đây?
- Bá tước! Ông giúp đưa Basia trở về Warsaw?
- Không phải thế!... Michael, em sẽ theo anh dù bất cứ đâu!
- Cuộc bao vây của quân Thổ đã bắt đầu...
... Tôi tuyên bố họp Hội đồng chiến tranh... Thưa quý vị!
... Tôi có mời quý vị đây tham gia cuộc họp. Xin mời!
- Thưa Công tước, chúng tôi sẽ được bàn những gì? - Tất cả mọi điều!
- Xin Công tước cho biết chính kiến của ngài về tình thế này?
- Đại tá Wolodyjowski, tình hình chiến sự tôi đã giao phó cho Hội đồng chiến tranh.
- Tha lỗi cho tôi, thưa Công tước. Cả đời tôi là lính...
... chưa bao giờ thấy việc ủy nhiệm như thế ở đội quân nào.
- Trong tình trạng khẩn cấp cần có vị chỉ huy cụ thể thưa Công tước.
- Đúng thế! Vì vậy tôi quyết định giao phó việc đó cho Hội đồng...
... đề nghị quý vị tôn trọng quyết định của tôi. - Ngài từ bỏ quyền hạn...
... ngay những đạo quân hùng mạnh vĩ đại nhất của La Mã, mọi cuộc chiến tranh vệ quốc hay xâm lược trong lịch sử...
... họ cũng luôn duy trì độc tài thống lĩnh, thưa Công tước!
- Lưu ý quý vị, chúng ta có sự tính toán của mình...
... Tính toán đó dựa trên lập luận:
... Chỉ có thể thiêu đốt mọi kẻ thù xâm lược bằng ngọn lửa đủ lớn... Ngọn lửa đủ lớn đó chỉ có thể...
... được gom và cháy lên từ rất nhiều những đám lửa nhỏ hơn!...
... Như vậy Hội đồng sẽ bao gồm nhiều khối óc đảm bảo các quyết sách sẽ chính xác hơn so với chỉ một....
... Ta ca ngợi sự khiêm tốn của ngài Công tước Potocki, và ủng hộ quyết định của ngài.
- Đúng thế!
- Tôi đã quyết định!...
- Bây giờ sẽ thảo luận tình hình,...
... chúng ta nêu ý kiến và cùng nhau thảo luận có trách nhiệm trước Khối Thịnh vượng chung...
... Tình hình rất khẩn cấp, ta hãy thảo luận về phòng thủ...
... Đại tá Wolodyjowski, ngài có nhiều tin tức và kinh nghiệm nhất trong lĩnh vực này...
... Vì thế, tôi mời ngài nêu ý kiến đầu tiên. Xin mời!
- Chúng ta có 1.060 binh sỹ...
... Tôi đề nghị bố trí toàn bộ trong các pháo đài...
... Các quý tộc sẽ tổ chức hướng dẫn nhân dân bảo vệ tường thành.
- Quý vị thấy sao?
- Tốt!
- Sỹ quan Ketling nên được bố trí làm chỉ huy pháo binh...
... vì ông ta có kinh nghiệm nhất về pháo binh.
- Có được không?
- Tốt!
- Kẻ thù sẽ tập trung toàn bộ lực lượng chính công phá pháo đài!...
... Tôi xin... nhận trách nhiệm chỉ huy phòng thủ ở đây,... thưa Công tước!
- Tốt!
- Cách thức nào để ngài điều hành. xử trí mọi tình huống phòng thủ pháo đài, Đại tá?
- Các vị có thể tổ chức được? - Đó là điều chúng tôi có mặt ở đây, thưa Đức Tổng Giám mục!
- Lâu đài thấp là nơi tiêu hao lực lượng quân địch và đẩy lùi cuộc tấn công đầu tiên...
... bằng việc cho nổ tung bởi bom cài sẵn. Đây là điều quân Thổ không nghĩ đến.
- Ông có chắc sẽ làm được như thế?
- Các pháo đài thấp đều đứng trên một tảng đá, chỉ ngốc mới không thổi nó lên với hàng ngàn xác địch! Thưa Đức Tổng Giám mục!
- Chúng ta làm gì sau đó? - Hỏa lực và binh sỹ sẽ đến pháo đài trên trước lúc nó nổ tung...
... Đó là cả một núi đá, mà các vụ nổ pháo đài dưới không ảnh hưởng đến...
- Phòng thủ thực sự diễn ra ở đây!
- Các vị nghĩ gì về điều Thiên Chúa cấm biến các lâu đài trở thành hoang phế, đổ nát?...
... và còn kéo theo bao nhiêu sinh mạng ở đấy nữa?
- Sau chiến thắng, chúng ta sẽ xây dựng lại chúng từ đống đổ nát.
- Những lựa chọn khác là không thể. Chúng tôi sẽ bảo vệ pháo đài cho đến người cuối cùng!
- Chúng ta không thể thương lượng với người Thổ sao?
- Thương lượng những gì? - Chúng tôi không đến đây để thương lượng!
- Chúng tôi không bỏ cuộc! Chúng tôi ở đây để chiến đấu! - Chiến đấu!
- Đức Cha! Ngài đã được bảo vệ bởi áo choàng! - Việc của ngài là ở nhà thờ!
- Ta vẫn có được điều mình muốn ở nơi khác!
... Và đó là phần thưởng ta được hưởng từ việc ta quyết không từ bỏ dân Chúa trong lúc cần phải cứu giúp!
... Thiên Chúa sẽ phán xét hành vi phạm tội của các vị!
- Hãy tha thứ cho chúng tôi, thưa Đức Cha! Hành động bảo vệ pháo đài của chúng tôi không thể coi là phạm tội!...
... Chúng tôi được thôi thúc bởi khát vọng bảo vệ người dân, bảo vệ chính mình!
- Phiên họp Hội đồng kết thúc! Cảm ơn Đức Cha! Cảm quý vị!
- Nhân danh Đức Chúa Cha, Đức Chúa Con và Đức Chúa Thánh Thần!
- Hãy trở về vị trí của mình, hỡi anh em yêu quý!
- Ý kiến của ngài thế nào? Cơ hội nào cho sự thành công của chúng ta? Thưa Công tước!
- Xin Đức Tổng Giám mục hãy nghe ý kiến của tôi...
... Chúng ta có thể giữ pháo đài một hoặc hai tháng. Nếu thuận lợi có thể sẽ là ba...
... Trong khi đó, Hetman Sobieski sẽ tập hợp lực lượng...
... nhanh chóng tiếp cứu.
- Tôi nguyện và tuyên thệ nhận uỷ thác với trọng trách Chỉ huy pháo đài,...
... thà chết, không để cho kẻ thù xâm phạm đến pháo đài của chúng ta!...
... Trong hoàn cảnh nào cũng kiên quyết bảo vệ không nao núng đầu hàng kẻ địch...
... ngay cả khi tôi biết mình có thể bị chôn vùi trong đống đổ nát!
... Xin Thiên Chúa và Các Thánh phù hộ. Amen!
- Tôi nguyện và tuyên thệ...
... bảo vệ lâu đài đến giọt máu cuối cùng của tôi...
... trước khi kẻ thù vượt qua bức tường pháo đài...
... Xin Thiên Chúa và Các Thánh phù hộ. Amen!
- Michael! Hãy nhớ rằng,...
... Nếu, Thiên Chúa ngăn cản...
... Em không biết rằng em sẽ còn lại những gì!?
- Em yên tâm, Basia! Anh hứa!
- Có sự bất đồng trong Nghị viện. Hetman không còn quyền hạn và cũng không nắm quân đội nữa.
- Lũ hèn ngồi trong Hội đồng chiến tranh. Xung quanh dường như chỉ có những kẻ hèn nhát.
- Chúng ta sẽ phải tìm ra những điển hình...
... lôi cuốn nhân dân bằng trái tim và khơi dậy trong họ lòng dũng cảm.
- Nếu tiếng gầm vang của những phát đại bác không vọng đến Warsaw...
... Khối Thịnh vượng chung sẽ càng trở nên suy yếu!
- Hãy cho đốt nhựa! - Đốt nhựa!
- Bắn!
- Súng cối, bắn! - Bắn!
- Ném cuộn lửa!
- Tôi cho rằng, sau trận vừa rồi... lũ ngoại đạo đã mất hết hồn vía?!
- Nhưng cũng sẽ không phải là lâu!...
... Chúng sẽ lên nữa?!
- Nhìn xem ai kia!
- Những vị khách không bình thường đến pháo đài lúc này!?
- Chào các quý ông! Chúc buổi sáng tốt lành. Mọi việc tốt cả chứ?
- Chúng ta đã gây thiệt hại nặng nề cho chúng. Thưa Công tước! - Thế còn những mất mát, thiệt hại của ta?
- Cũng như trong bất kỳ cuộc giải phá vòng vây nào!
- Ôi! Chúa ơi! Biết bao nhiêu máu của các Ki-tô hữu đang được đổ vào đây?
- Họ đang chôn chất nổ à?
- Vâng! Đó là việc cần để phòng thủ trong lúc bị bao vây.
- Mừng Chúa! - Vì vậy, chúng ta sẽ bỏ những pháo đài thấp hơn?
- Tôi đã thưa với Công tước chỉ giữ các pháo đài đó để chống lại cuộc tấn công đầu tiên!
- Và nếu các vị phải rút khỏi lâu đài trên cùng? Chúng tôi sẽ đi đâu đây Đại tá?
- Tôi ở đó, thưa Đức Cha!
- Michael!
- Ôi! Thiên Chúa ở trên trời! Ngài mang đến cho tôi điều gì đây?
- Ta đã nói cả ta và cô ấy có thể chết khi đến pháo đài nhưng cô ấy không nghe...
... thậm chí ta đã phải quỳ gối cầu xin nhưng cũng không lay chuyển được việc cô ấy muốn đến.
- Em không sợ bị Thiên Chúa chừng phạt sao, Basia? - Không sợ!
- Ôi! người bạn trung thành của đời tôi... Yêu em biết nhường nào!!!
- Lựu đạn ném như đậu Hà Lan rơi. Ta cũng sắp nổ tung!?...
... Tất nhiên ta không sợ mà chỉ thấy hết sức căm thù.
- Người dân ra sao, Bá tước?
- Rất dũng cảm. Đường phố ngổn ngang, cửa hàng bị thiêu cháy. Các quý tộc thì chạy ngược, xuôi...
... cầu xin Đức Tổng Giám mục khuyên ngài Công tước đầu hàng...
... Ta cực lực phản đối, nhiều lúc phải bịt cả tai để khỏi phải nghe những âm thanh ô uế đến thế...
... Đức Tổng Giám mục và các Linh mục đã rất giận ta.
- Michael, anh nghe thấy không?...
... Chỉ bên anh...
- Basia!...
... Em nghe đây, Basia...
- Gì vậy anh?
- Anh muốn cho em biết một sự thật rằng: Anh đang rất hạnh phúc ở bên em!...
... anh nghĩ,...
... nếu lỡ một trong chúng ta chết đi,...
... nỗi đau buồn chẳng thể đo lường sẽ dành cho kẻ ở lại.
- Michael,... xin hãy thương bản thân mình và cả cho em nữa!
- Nếu không may anh có ngã xuống, em hãy hiểu đơn giản rằng đó là bởi số phận,...
... hãy nói với chính mình:... Đó là điều bình thường...
... không có gì phải buồn, hãy coi là:... Michael... đã ra đi...
... đã đi rất xa!...
... rất xa!...
... đã xa lắm rồi!...
... Đó là...
... điều bình thường.
- Không!
- Hãy nhớ,...
... Basia!...
... Đó là điều bình thường!
- Bắn!
- Chúng ta đã cho bọn chúng nổ tung! - Tuyệt vời!... Tuyệt... vời...!
- Có lệnh mới cho ngài Đại tá!...
- Báo với Đại tá! Quân... ta... đã... đầu hàng!
- Ngài có thư của ngài Công tước Potocki, thưa ngài!
- Thỏa ước đầu hàng đã được ký!
Với quyền trị vì thành phố,...
... ta yêu cầu mọi chiến binh lập tức rời khỏi pháo đài!...
- Thật nhục nhã cho người lính!
- Thôi, Cho anh em trật tự rút khỏi pháo đài.
- Snitko, người bạn!...
... Giúp tôi một việc...
... Hãy đưa Basia đi và nói với cô ấy:...
... Nói với cô ấy:...
... Đó là điều bình thường!
- Ketling!...
... Chuẩn bị đi.
Đại tá Wolodyjowski!...
... Tạ ơn Thiên Chúa! Hỡi, Đại tá Wolodyjowski!...
... Sự kinh hoàng tràn lan! Chiến tranh!...
... Kẻ thù đang dày xéo trên đất của chúng ta!...
... Nhưng bạn đã không thấy gì hết!...
... Bạn đã từ bỏ thanh kiếm!...
... Bạn đã rời lưng ngựa!...
... Điều gì đã xảy ra, hỡi chiến binh dũng cảm?...
... Bạn đã quên đi lòng dũng cảm của mình!...
... Bạn đã bỏ rơi chúng tôi trong niềm tiếc thương với nỗi lo của bạn cùng sự nhục nhã khôn cùng!...
- Ai sẽ chống lại kẻ thù?
- Ai sẽ xua đuổi chúng trên mảnh đất này?
- Ai sẽ khích lệ tinh thần chúng tôi?
Một năm sau đó.
Trên tất cả mọi vùng đất của Chocim,...
... các lực lượng của Khối Thịnh vượng chung đã đánh đuổi quân Thổ Nhĩ Kỳ khỏi bờ cõi của mình.